در اين آيه دوباره مشركين غايب به حساب آمده‌اند . و اين التفات براى آن است كه رو از ايشان گردانيده به ما بفرمايد اين مشركين چنين سيره ننگينى و چنين روش زشتى دارند ، تا ما از روش آنها تعجب كنيم . * ( « أوَ مَنْ يُنَشَّؤُا فِي الْحِلْيَةِ وَهُوَ فِي الْخِصامِ غَيْرُ مُبِينٍ » ) * يعنى آيا خدا دختران را فرزند خود گرفته ، و يا اين مشركينند كه از جنس بشر آنهايى را كه در ناز و نعمت و زر و زيور بار مىآيند فرزند خدا تصور كرده‌اند ، با اينكه در بيان و تقرير دليل گفته خود و اثبات ادعايشان عاجزند و دليل روشنى ندارند . اين دو صفت كه براى زنان آورده ، براى اين است كه زن بالطبع داراى عاطفه و شفقت بيشترى و تعقل ضعيفترى از مرد است ، و به عكس مرد بالطبع داراى عواطف كمترى و تعقل بيشترى است . و از روشنترين مظاهر قوت عاطفه زن علاقه شديدى است كه به زينت و زيور دارد ، و از تقرير حجت و دليل كه اساسش قوه عاقله است ضعيف است . * ( « وَجَعَلُوا الْمَلائِكَةَ الَّذِينَ هُمْ عِبادُ الرَّحْمنِ إِناثاً . . . » ) * اين آيه گفتار مشركين را كه ملائكه دختران خدايند معنا مىكند . و اين عقيده طوائفى از عرب جاهليت بوده ، و گر نه وثنىهاى ديگر چه بسا كه در باره بعضى از آلهه خود مىگفتند : اين آلهه مادر خدا ، و اين آلهه دختر خدا است ، ولى نمىگفتند كه به كلى همه ملائكه دختر و زناند . ولى در آيه مورد بحث از وثنيان عرب حكايت مىفرمايد كه چنين اعتقادى داشته‌اند . و اگر ملائكه را با جمله * ( « الَّذِينَ هُمْ عِبادُ الرَّحْمنِ » ) * توصيف كرده ، براى اين است كه گفتار آنان را كه ملائكه جنس ماده هستند رد كند ، چون كلمه « عباد » وصف نر است ، و ماده را « عباد » نمىگويند ، ( بلكه مىگويند اماء ) . خواهى گفت : پس ، از اين توصيف بر مىآيد كه ملائكه نر هستند . مىگوييم : نه لازمه « عباد » بودن آنان اين نيست كه به وصف نرى هم متصف گردند ، چون نرى و مادگى كه در جانداران زمينى است از لوازم وجود مادى آنها است كه بايد مجهز به آن باشند ، تا نسلشان قطع نشود و ملائكه از ماديت و تناسل به دورند . * ( « أشَهِدُوا خَلْقَهُمْ سَتُكْتَبُ شَهادَتُهُمْ وَيُسْئَلُونَ » ) * - اين جمله رد ادعاى مشركين بر مادگى ملائكه است ، مىفرمايد : راه عالم شدن به نرى و مادگى حس است ، و مشركين ملائكه را نديده‌اند تا بدانند آيا نرند يا ماده ، و در هنگام خلقت ملائكه حاضر نبودند ، تا به اين قسمت آگاه گردند . پس اينكه مىپرسد « آيا ناظر بر خلقت ملائكه بوده‌اند » استفهامى است انكارى .